“Tình anh đối với tôi thật diệu kì hơn cả tình nhi nữ!”
Trong Đức Ki-tô anh hy
vọng em luôn bình an và hạnh phúc.
Em thân mến, để nói về
đời sống tinh thần của con người chúng ta sẽ không bao giờ đi tới hồi kết. Ở
bức thư trước anh đã nói về tình yêu trong đời sống con người, đặc biệt là tình
yêu đôi lứa hướng tới một gia đình. Dù chỉ là một khía cạnh nhỏ, ta đã thấy
được sự cần thiết của tình yêu, sức mạnh của tình yêu đối với cuộc sống con
người. Quả thật “tình yêu mãnh liệt như tử thần, cơn đam mê dữ dội như âm phủ.
Lửa tình là ngọn lửa bừng cháy, một ngọn lửa thần thiêng. Nước lũ không dập tắt
nổi tình yêu, sóng cồn chẳng tài nào vùi lấp” (Dc 8,6-7). Ở bức thư này, anh muốn
chia sẻ với em một đề tài khác cũng không kém phần quan trọng, nó góp thêm bông
hoa làm thêm phong phú khu vườn tinh thần con người, đó là tình bạn. Nếu người
ta ca ngợi tình yêu tuyệt diệu thế nào thì tình bạn cũng diệu kì không kém. Có
lúc, tình bạn còn được ca ngợi hơn cả tình yêu đôi lứa. Vua Đa-vít đã khóc thương người bạn của mình là Giô-na-than bằng
những lời ca:
“Giô-na-than, anh hỡi,
lòng tôi se lại vì anh!
Tôi thương anh biết mấy!
Tình anh đối với tôi thật
diệu kì hơn cả tình nhi nữ.
Than ôi! Anh hùng nay ngã
gục, võ khí đã tan tành!” (2 Sm 3, 26-27).
Vậy điều gì làm cho tình
bạn giữa Đa-vít và Giô-na-than trở nên thiêng liêng như vậy? Điều gì đã gắn kết
hai người vốn dĩ không thuộc về nhau lại trở nên diệu kì hơn tình nhi nữ? Chúng
ta thử luận bàn về tình bạn dựa vào bản văn Kinh Thánh mô tả lại cuộc gặp gỡ
đầu tiên giữa Giô-na-than và Đa-vít nhé. Kinh Thánh viết:
“Ông Ða-vít vừa nói với vua Sa-un xong thì tâm hồn ông Giô-na-than gắn bó
với tâm hồn ông Ða-vít, và ông Giô-na-than yêu mến ông như chính mình. Hôm
ấy vua Sa-un giữ ông Ða-vít lại và không cho về nhà cha ông. Ông
Giô-na-than lập giao ước với ông Ða-vít, vì ông yêu mến ông ấy như chính mình. Ông
Giô-na-than cởi chiếc áo khoác đang mặc mà cho ông Ða-vít, cho áo, cho cả gươm,
cả cung, cả thắt lưng của ông” (1 Sm 18, 1-4).
1. Cảm mến yêu thương
Trong thế giới này, con người trổi vượt hơn tất cả, và không có
một loài nào có đời sống tinh thần phong phú nhưng cũng đầy phức tạp như con
người. Chỉ có con người mới có khả năng suy tư về mọi sự và nhất là ngay chính
sự hiện hữu của mình. Đấng tạo hóa không tạo nên và để con người đơn độc nhưng đã
đặt con người trong một thế giới với những mối tương quan. Trong tương quan với
người khác con người tồn tại, cũng nhờ đó con người được phát triển toàn diện về
tri thức lẫn tâm hồn. Con người là thụ tạo duy nhất ý thức về thời gian.[1] Con người đưa quá khứ hay tương lai vào cuộc sống hiện tại để
nhìn lại hoặc hướng tới. Con người có thể xây dựng các mối tương quan, tương
quan với những người thân, quen biết đến ngay cả tương quan với những người lạ,
những người chưa một lần gặp mặt nhất là trong thế giới phẳng như hiện nay. Cuộc
sống mỗi người tùy thuộc vào thái độ của từng người, nó là đơn điệu khi nó vô
nghĩa nhưng không đơn điệu khi tìm được một mục đích.[2] Mục đích tối hậu nhất vẫn là trở về với Đấng đã tạo nên mình,
đó là sự sống đời đời. Nhưng để đạt được mục đích tối hậu đó chúng ta một mình
đơn độc rất khó để bước đi. Vì thế, không
chỉ sống tương quan chiều dọc với Đấng tạo nên mình, mà con người còn phải sống
tương quan chiều ngang với vũ trụ và đồng loại. Có nhiều cách để đời sống của một
người tự nó có ý nghĩa cho họ.[3]
Trong đó, việc sống với tha nhân và nhờ tha nhân, con người nhận thấy bổn phận
và trách nhiệm của mình. Nó tạo nên tình liên đới trong xã hội để xây dựng và
hướng đến mục đích cuối cùng là hạnh phúc. Yếu tố không thể thiếu để làm nên sợi
dây liên kết giữa con người với con người là tình yêu. Tình yêu vốn dĩ là một
khái niệm trừu tượng nhưng được biểu hiện một cách rõ ràng, cụ thể qua cuộc sống.
Là con người thì phải luôn tôn trọng phẩm giá của chính đồng loại mình. Yêu người
khác, con người cần phải đặt hết tâm tình vào việc làm cho người khác, dù là
ngôn ngữ không lời hay là hành động cụ thể. Để có được tình yêu vị tha như vậy,
con người cần một tình yêu vị kỉ. Tình yêu vị kỉ đây không hướng đến là chỉ lo
cho bản thân. Nhưng qua việc yêu mến bản thân, con người hướng đến yêu mến tha
nhân, từ đó cùng nhau hướng tới mục đích cuối cùng là hạnh phúc trong Đấng tạo
nên mình. Vậy, ta phải bắt đầu xây dựng các mối tương quan thế nào? Ở đây, anh
tập trung nhiều vào tương quan tình bạn em nhé.
Có lẽ, khả năng ngạc
nhiên là khởi điểm cho một tình bạn diệu kì em nhỉ? Khi đứng trước một bông
hoa, một ngọn cỏ, khi thả mình trước một quang cảnh hết sức thơ mộng, tiếng réo
rắt của con suối, tiếng líu lo của ngàn chim hay dìm mình trước vẻ đẹp hùng vĩ
của thiên nhiên núi cao biển cả em thấy ngạc nhiên. Em sẽ ngạc nhiên vì tự bản
chất chúng mang vẻ đẹp diệu kì như vậy. Trái tim em sẽ rung động, tâm hồn em sẽ
tràn ngập niềm vui và muốn gieo mình hòa làm một với chúng. Những xúc cảm ban
đầu đó có thể là khởi điểm cho một tình cảm em muốn gắn bó. Trong tình yêu,
những cái ấn tượng ban đầu mà đôi khi ta gọi là “tiếng sét ái tình” cũng khiến
trái tim ta loạn nhịp. Ánh mắt, hành vi, và ngay cả lời nói của người khác đôi
khi khiến ta mất ăn mất ngủ. Đó là những khởi điểm của một tình yêu. Trong tình
bạn cũng vậy, khởi đầu của một tình bạn thực sự có lẽ là những ấn tượng ban đầu
của họ đối với mình. Tại sao vậy? Khi A-đam thức dậy sau cơn ngủ do Chúa đưa
đến, ông đã ngạc nhiên trước một tạo vật vừa mới, vừa có cái gì đó gần gũi với
ông. Ông đã thốt lên “Phen này xương bởi xương tôi, thịt bởi thịt tôi!” (St
2,23), còn điều gì hay hơn sự ngạc nhiên về vẻ đẹp đang ở trước ông. Từ cái
ngạc nhiên đó, ông tìm thấy được trợ tá tương xứng cho mình. Ông không còn cô
đơn, ông không cần phải tâm sự với những con vật không hiểu tâm sự của ông,
nhưng ông đã tìm được một người bạn, là bà E-và.
Em thân mến, mỗi người là
một nhân vị cần được tôn trọng. Đứng trước thế giới tự nhiên mà em còn ngạc
nhiên thì huống gì trước một con người sống động. Không chỉ vậy, em phải nhận
ra được Đấng đã tạo nên điều kì diệu hiện diện sau vẻ đẹp đó. Em cần phải nhận
ra nhân phẩm, vẻ đẹp nơi người đối diện thì mới mong tìm thấy nơi người đó một
tình bạn. Khi em tôn trọng họ như chính họ LÀ, có nghĩa là không chỉ hướng đến
vẻ đẹp bên ngoài mà còn phải hướng đến cái gì sâu xa hơn trong họ để nhìn nhận
họ là một con người. Dù người đó có vẻ bề ngoài khiếm khuyết đi chăng nữa, dù
người đó có một mẫu mã tuấn tú hay là một người vì lý do nào đó mà họ thiếu đi
một vài bộ phận hoặc do lỗi cấu trúc mà họ nên như vậy, thì họ cũng xứng đáng
để em tôn trọng. Có lẽ vô phúc cho ai nhìn nhận người khác không phải là một
con người. Người nào không nhìn nhận nơi mỗi người một nhân phẩm cần tôn trọng
thì chính người đó không xứng đáng được gọi là người. Khả năng biết tôn trọng
người khác là yếu tố cần thiết để có thể tôn trọng người bạn của mình. Nếu
không biết tôn trọng người khác thì chắc chắn em cũng sẽ không có được một tình
bạn, dù là bạn đồng nghiệp hay chỉ là bạn xã giao, chứ chưa nói đến một tình
bạn thân có thể đồng cam cộng khổ. Rồi em sẽ đối diện với mỗi thế giới riêng
trong mỗi người mà em gặp, và có những người sẽ làm em không hài lòng, có những
người em sẽ không bao giờ tìm thấy điểm chung giữa em và họ, hơn lúc nào hết em
phải tôn trọng họ. Chính khi em biết tôn trọng người khác như chính em, em sẽ
bắt đầu được một tình bạn mà hơn cả em mong đợi. Người bạn được em tôn trọng,
họ cũng sẽ tôn trọng chính em.
Mỗi người bạn là cả một
thế giới tinh thần trong họ. Đấng tạo hóa đã rất tài tình khi tạo ra thế giới
tự nhiên, nhưng ta còn phải khuất phục trước vẻ đẹp của một thế giới trong mỗi
con người, đó là thế giới tinh thần. Em đừng nghĩ chỉ có những người tài giỏi,
xinh đẹp mới có một thế giới tinh thần vui vẻ, hạnh phúc. Chưa chắc đâu! Em
cũng đừng cho rằng chỉ có những người giàu, những người có điều kiện về kinh tế
mới là những người có cuộc sống hạnh phúc. Cũng không nhất thiết chỉ những
người không bao giờ gặp đau khổ trong cuộc sống, không bao giờ gặp chuyện buồn
mới là những người có trọn niềm vui. Đó chỉ là một cách nhìn phiến diện thôi em
ạ. Cuộc sống phải là sự hòa hợp của tất cả, một chút buồn sẽ giúp cảm nhận được
thế nào mới là niềm vui thực sự. Một chút bất hạnh mới cho thấy được thế nào là
hạnh phúc. Một tia hy vọng khi thất vọng sẽ cho thấy được thế nào là cuộc đời
này còn ý nghĩa. Khi em nhận ra được vẻ đẹp trong mỗi con người, em sẽ nảy sinh
lòng yêu mến và muốn gắn bó với họ, vì đối với em, họ sẽ là tất cả như em nhìn
ra nơi họ.
Giô-na-than đã yêu mến Đa-vít
như yêu chính mình. Tại sao vậy? Vì ông nhận ra nơi con người Đa-vít những phẩm
chất tốt đẹp. Tâm hồn ông gắn bó với tâm hồn Đa-vít, ông không còn chính là ông
mà đã hòa vào làm một với tâm hồn Đa-vít. Lúc này nhờ tình yêu nối kết mà họ
trở nên “mình với ta tuy hai mà một, ta với mình tuy một mà hai.” Ông khởi đầu
tình bạn khi chính ông nhận ra nơi con người Đa-vít là một nhân vị như chính
ông. Ông tôn trọng Đa-vít với tình yêu như yêu chính mình.
2. Thiết lập tương quan, những móc xích trong tình bạn
Em thân mến, khi ta bắt
đầu cảm mến một người nào đó, ta sẽ tiến tới thiết lập tương quan với người đó.
Kinh Thánh nói tiếp: “Ông Giô-na-than lập giao ước với ông Đa-vít”, giao ước là
dấu chỉ để nối kết hai người. Khi mối tương quan bắt đầu thì ta ngầm hiểu giao
ước cũng từ đó mà bắt đầu. Để có được mối tương quan bền vững giữa bạn bè cũng
không thể thiếu những yếu tố như tin tưởng, chân thành. Ông Giô-na-than tin ông
Đa-vít là người luôn trung thành với vua cha là Sa-un, dù sau này ông biết Đa-vít
được Chúa chọn để thay Sa-un. Đứng trước sự truy đuổi của vua cha đối với Đa-vít,
Giô-na-than đứng làm trung gian để nói đỡ cho Đa-vít. Dầu Giô-na-than phải chịu
sự giằng co trong nội tâm giữa chữ hiếu đối với cha và chữ tình đối với bạn,
ông cũng không vì thế mà phản bội bạn và bất hiếu với cha. Một mặt ông tin
tưởng Đa-vít là người tốt, không hề có ý dành giật ngôi báu của cha, mặt khác
ông khuyên nhủ cha cũng tin tưởng Đa-vít làm mọi sự vì cha.
Em thấy đó, lòng tin
tưởng giữa những người bạn cần thiết biết mấy. Nếu cuộc sống không có lòng tin
tưởng nhau thì không thể sống được với nhau. Sách Huấn ca dạy: “Hãy giữ chữ tín
với người bạn lâm cảnh cơ hàn, để khi nó thịnh vượng, con cũng được no thỏa”
(Hc 22,23). Ngạn ngữ cũng có câu “một lần bất tín vạn lần mất tin”, điều đó cho
thấy được sức mạnh của lòng tin tưởng. Rồi em sẽ đối mặt với những hoàn cảnh éo
le, những hoàn cảnh có thể đẩy em vào những thái cực mà buộc em phải lựa chọn.
Có những trường hợp sẽ đẩy em đối diện với sự nghi ngờ về người bạn của mình.
Phải chăng, hơn lúc nào hết thì bây giờ lòng tin tưởng lại cần thiết để tiếp
tục duy trì một tình bạn bền vững hay sẽ chấm dứt mãi mãi? Dĩ nhiên, để có thể
tin tưởng bạn bè không hề một sớm một chiều mà em xây dựng được lòng tin đó. Vì
trong cuộc sống cũng lắm bạn nhiều bè, có những người lật lõng như trở bàn tay,
họ dễ dàng thay đổi trắng đen. Vì có người chỉ là bạn nhất thời, ngày em gặp
khó họ chẳng còn là bạn nữa. Những người bạn này theo em chỉ vì lợi ích của họ.
Có người là bạn nhưng lại trở nên thù. Họ có thể trở nên thù khi cái tôi ích kỉ
của họ không thể giữ lại tình bạn với em. Với những người này thật đáng sợ, họ
sẽ tiết lộ chuyện riêng khiến ta phải xấu hổ. Do đó, lòng tin tưởng vào bạn bè
cũng phải được thử thách: “Nếu con muốn làm bạn với ai thì hãy thử người ấy
trước, nhưng đừng vội tin tưởng ngay” (Hc 6,7).
Là bạn bè, ta cũng không
thể thiếu sự chân thành. Có được sự chân thành thì cuộc sống của ta sẽ nhiều
niềm vui hơn, cuộc sống sẽ bớt lo lắng hơn vì đã có người cũng chia sẻ với ta
mọi chuyện: “Người bạn trung thành là một nơi nương tựa vững chắc, ai gặp
được người bạn như thế, là gặp được kho tàng. Không gì đổi lấy được một người
bạn trung thành, và giá trị của người bạn ấy, không cân nào lường được. Người
bạn trung thành là phương thuốc xoa dịu cuộc đời, những ai kính sợ ĐỨC CHÚA sẽ
gặp được người như vậy. Người kính sợ ĐỨC CHÚA thì điều khiển được tình bạn của
mình vì bản thân mình thế nào, thì cận thân mình cũng thế” (Hc 6,14-17). Em
thấy đó, một người bạn chân thành là nơi để ta chia sẻ những chuyện buồn vui. Chỉ
nơi những người bạn chân thành ta mới có thể khóc, chỉ nơi họ mới chạm được nỗi
lòng của ta “chạm vào mắt làm tuôn rơi nước mắt, chạm vào lòng khiến lộ ra nỗi
lòng” (Hc 22,19).
Trong các hợp đồng, điều
người ta cần là sự công bằng, nhất là về lợi nhuận và trách nhiệm của cả đôi
bên. Trong tình bạn cũng thế, là những người bạn với nhau em cần phải sống bình
đẳng với bạn của em. Em đừng lớn tiếng dạy đời khi cho rằng bạn em làm sai hay
thiếu sót. Em cũng đừng tự cho rằng nếu không có em thì bạn của em sẽ không thể
tìm được lối thoát, không tìm được những con đường, những biện pháp để giải
quyết công việc trong cuộc sống. Ngược lại, em phải đối xử với bạn một cách
bình đẳng, đối xử với bạn như đối xử với bản thân em. Chúa Giê-su đã gọi các
môn đệ là bạn hữu, Ngài nói “Thầy không còn gọi anh em là tôi tớ mà là bạn hữu,
vì những gì Thầy nghe biết nơi Cha Thầy, thì Thầy cho anh em biết” (Ga 15,15).
Em thấy đó, chỉ có tình bằng hữu mới dễ dàng chia sẻ cho nhau những tâm sự. Đôi
lúc, những tâm sự em không thể nói với bố mẹ, người thân mà lại có thể chia sẻ
với những người bạn. Tôn trọng sự bình đẳng trong tình bạn là em đang tôn trọng
họ, nhất là tôn trọng những khoảng khắc riêng tư, tôn trọng những không gian
riêng tư và ngay cả thế giới riêng tư trong họ. Có được sự bình đẳng ta sẽ
không đòi hỏi người bạn của mình phải thế này phải thế khác đối với ta hay ngay
cả đối với họ. Nhưng họ sẽ tự động chia sẻ cho ta những khó khăn và yêu cầu ta
đưa ra những lời khuyên, cùng nhau tìm hướng giải quyết. Em thấy đó, bình đẳng
giữa bạn bè với nhau cũng là một điều cần thiết để tương quan được bền vững
hơn.
Có lẽ điều đáng sợ nhất
trong tình bạn là sự phản bội. Trong Kinh Thánh cho ta thấy điều này rất rõ,
mỗi lần dân It-ra-el phản bội lại Giao ước là họ lại gặp thử thách và bị trừng
phạt. Có những lần bị rẳn lửa cắm, có những người bị đất mở ra nuốt chửng, và
sự trừng phạt lớn nhất có lẽ là phải đi lưu đày, phải rời xa thành thánh
Giê-ru-sa-lem, rời xa hòm bia Thiên Chúa. Chúa Giê-su nói về cái chết của Người
như là công trình của Chúa Cha, nhưng Người cũng nói đến sự phản bội đáng lên
án “Con Người sẽ ra đi như đã chép về Người, nhưng khốn cho kẻ nộp Con Người,
thà kẻ đó đừng sinh ra thì hơn” (Mt 26,24). Sự phản bội sẽ giết chết đi tình
bạn. Đó có thể là những lời nói móc họng, những lời vu cáo, lăng nhục hạ bệ
nhân phẩm, danh dự của bạn mình trước mặt mọi người. Sự phản bội cũng đôi lúc
thật tinh vi như việc nịnh hót bạn để được bạn quan tâm. Có thể là trước mặt bạn
thì nói ngon nói ngọt mà khi vắng bạn thì bàn tán không lời chê, có câu ngạn
ngữ ta thường dùng để nói về người có dã tâm độc ác “miệng nam mô, bụng một bồ
dao găm.” Những người công khai phản bội tình bạn đáng trách rồi nhưng không
đến nỗi quá sợ, có chăng đáng sợ nhất vẫn là những người ta không thể nắm bắt
được con người thực của họ là gì. Kinh nghiệm cha ông ta thường nói “ở hiền thì
gặp lành, ác giả ác báo” là sự thật. Những người phản bội tình bạn thì trước
sau gì cuộc sống của họ cũng vất vả, khó khăn, nhất là sẽ có lúc họ bị người
khác phản bội lại. Những người đó sẽ khó để có được niềm vui trong cuộc sống,
vì sâu thẳm trong họ, sẽ có lúc lương tâm khiến họ dằn vặt về những hành vi của
họ. Trong tình yêu hay trong tình bạn và nói chung trong tất cả các mối tương
quan, điều đáng sợ nhất và cũng là điều đáng lên án nhất là sự phản bội. Để có
một tương quan tốt giữa tình bạn thì mỗi người phải hiểu ngầm là có một giao
ước ngầm mà ai cũng phải nhận ra những đòi hỏi của giao ước đó, đó là sự tin
tưởng, đó là lòng chân thành, là sự bình đẳng và không bao giờ phản bội giao
ước đó. Để tình bạn được triển nở hơn, mỗi người cần phải vun đắp nó bằng các
hành vi như là dấu chứng tình bạn.
3. Trao ban tình yêu
Trong tình yêu, hai người
yêu nhau thường trao tặng các kỉ vật để làm bảo chứng tình yêu. Một trong những
bảo chứng làm dấu chỉ tình yêu và lòng chung thủy đó là chiếc nhẫn. Dù là chiếc
nhẫn bằng sắt, bằng đồng hay chất liệu gì đi chăng nữa, khi nó trở thành một
vật như dấu chỉ của tình yêu thì nó đã mang một giá trị mà có thể gọi là “vô
giá”. Không có gì có thể trao đổi hay thay thế chiếc nhẫn đó nếu cả hai đều xem
tình yêu là tất cả. Em thấy đó, giá trị không nằm ở món quà là gì, mà những
tình cảm ta đặt trong món quà làm nên giá trị cho nó. Không chỉ trong tình yêu
mới cần sự trao ban như thế. Ngay trong tình bạn, đôi lúc chúng ta cũng cần có
những món quà trao nhau như là tình yêu dành cho nhau. Món quà đó đôi khi là
vật chất, nhưng có lẽ món quà tinh thần mới mang lại giá trị vững bền hơn. Câu
nói “của cho không bằng cách cho” hay “tình yêu thì trọng hơn của lễ” (Hs 6,6) nói
lên được tình yêu mà mình dành cho người bạn của mình. Chúng ta có quá nhiều
món quà tinh thần để có thể trao ban cho bạn như là dấu chỉ tình bạn.
Với Giô-na-than, ông đã
trao cho Đa-vít tất cả những gì ông có. Ông cởi chiếc áo khoác đang mặc mà cho
ông. Trong Kinh Thánh, chiếc áo cũng mang nhiều ý nghĩa khác nhau. Thiên Chúa
đã lấy da làm thành chiếc áo mà mặc cho A-đam và E-và sau khi hai ông bà phạm
tội (St 3,21). Thiên Chúa không muốn con người phải xấu hổ vì tội lỗi của mình.
Ngài vẫn yêu thương và khoác lên con người tình yêu bằng chiếc áo da tạm thời
như là giữ lại nhân phẩm cho con người và sau này chính Đức Ki-tô sẽ phục hổi
phẩm giá đó cho con người bằng chiếc áo của sự công chính (Is 61,10) khi con
người mang lấy Đức Ki-tô (Gl 3,27). Ông Gia-cóp yêu thương Giu-se hơn các anh
em khác vì Giu-se được sinh ra khi ông tuổi đã già. Ông đã may cho Giu-se một
chiếc áo thể hiện tình yêu cha dành cho con, khiến các anh phải ghen tị
(37,3-4). Rồi trong dụ ngôn người cha nhân hậu (Lc 15, 11-32), người cha đã đợi
chờ đứa con bỏ nhà ra đi trở về, ông đã làm gì khi thấy đứa con từ xa? Kinh
Thánh diễn tả ông thấy con từ xa, ông chạy ra đón lấy và không để đứa con “xin
lỗi” hết lời. Ông đã sai gia nhân lấy áo mới, lấy nhẫn đeo vào cho con. Chiếc
áo thể hiện tình yêu của người cha dành cho con, tha thứ, đón nhận và phục hồi
lại địa vị cho đứa con. Trở lại câu chuyện của Giô-na-than, Kinh Thánh còn viết
gì? Ông Giô-na-than còn trao cả gươm, cả cung và cả thắt lưng cho ông Đa-vít.
Gươm, cung là những cái gắn bó với một người chiến sĩ. Trong Cựu Ước, các vua thường
cũng là một chiến sĩ, do đó phải ra trận. Là một thái tử, ông có thể trở thành
người kế vị vua cha, nhưng Giô-na-than đã trao gươm, cung cho Đa-vít như trao
luôn chức vị cho ông. Và trao luôn chiếc thắt lưng như có ý lấy dây đai làm sợi
dây nối kết giữa hai người. Ta thấy điểm thú vị là đối với nền văn hóa Á-Đông việc
trao y phục như là trao tình yêu, “yêu nhau cởi áo cho nhau”, “hôm qua tát nước
đầu đình, bỏ quên chiếc áo trên cành hoa sen. Em được thì cho anh xin, hay là
em để làm tin trong nhà.” Chỉ mới gặp Đa-vít lần đầu, nhưng Giô-na-than đã trao
ban tình yêu cho ông bằng cách cho đi tất cả. Vậy đối với ta, để có một tình
bạn, chúng ta không trao ban gì chăng?
Em có
thể trao ban bằng sự hy sinh. Em nghĩ thế nào về điều này? Nếu như tình yêu cần
đến sự hy sinh nhiều thế nào thì tình bạn cũng cần sự hy sinh như vậy. Hy sinh
là dấu chứng của tình yêu.[4]
Có thể là hy sinh thời gian. Một người bạn chân thành là một người bạn mà có
thể hy sinh thời gian cho bạn của mình. Những lúc em vui hay nhất là những lúc
em buồn, em cô đơn, em thất vọng, hơn bao giờ hết em cần một người bạn ở bên để
tâm sự, để chia sẻ. Nếu như bạn của em không thể dành thời gian cho em, em sẽ
cảm thấy thế nào? Có phải thất vọng về người bạn thân của mình? Mỗi người đều
có những kế hoạch, những chương trình riêng của mình. Mỗi phút trôi qua đối với
mỗi người là quan trọng. Như vậy, khi em biết hy sinh thời gian của mình cho
người bạn đang cần mình hơn thì có gì đáng trân trọng hơn sự hy sinh đó? Để hy
sinh thời gian em cần phải biết từ bỏ, nhất là từ bỏ những công việc riêng của
mình để đến bên bạn khi bạn cần.
Từ bỏ ý
riêng cũng không phải là dễ dàng. Như ta thấy, mỗi người là cả một thế giới
tinh thần trong họ. Mỗi người đều có những mục đích và ý hướng riêng của mình. Do
đó, để hy sinh ý riêng cho người bạn đòi hỏi phải có một tình yêu thật lớn thì
may ra mới dễ dàng từ bỏ. Muốn vậy, em phải sống khiêm nhường, không coi mình
là trung tâm, không coi mình là tất cả của bạn. Người khiêm nhường sẽ thấy nơi
tha nhân những điều tốt đẹp.[5]
Đó có
thể là lòng bao dung, tha thứ. Trong cuộc sống, ai dám đảm bảo mình không bao
giờ sai lỗi? Là con người, phạm lỗi là điều bình thường, nhưng cần phải làm gì
sau khi phạm lỗi. Nếu cái tôi của mình quá lớn, ta sẽ không dễ dàng làm hòa, dù
ta đúng hay sai. Thời gian là cần thiết để hàn gắn tình bạn, nhưng đi kèm với
nó phải là lòng bao dung, tha thứ. Nếu vì chỉ một lời nói, một việc làm nhỏ
nhặt hay ngay cả một vấn đề mà đối với em là quan trọng đi chăng nữa mà em mổ
xẻ cho nó ra thành một vấn đề lớn và làm cho rắc rối “từ bé xé ra to” thì làm
sao nối kết lại. Có tha thứ, bỏ qua và cùng nhau nhìn lại những mâu thuẫn thì
mới tìm ra được cách giải quyết ổn thỏa. Tha thứ là em cần phải biết tươi cười
khi một người nói móc họng, cần thinh lặng trước một vu cáo bất công, yêu
thương một người phản bội, và không nói một lời hóc búa trả đũa.[6]
Thực tế cho thấy, biến yêu thương thành hận thù là chuyện dễ dàng, còn ngược
lại từ hận thù thành yêu thương là khó khăn vô cùng.[7]
Tương
quan tình bạn sẽ tốt hơn nếu ta biết đồng cảm với người bạn của mình. Từ ban
đầu ta đã nói đến thế giới tinh thần của con người. Thế giới đó thật thú vị
nhưng cũng đầy phức tạp. Tâm trạng của mỗi người trong từng giây phút sẽ không
giống nhau. Có những người chỉ mới lúc nãy đang vui đùa hạnh phúc nhưng một lát
sau lại rơi vào cô đơn, buồn chán. Tận trong tâm hồn, ai cũng khát khao mình
được hạnh phúc, vui vẻ. Ai cũng khát khao mình được mọi người yêu thương, tôn
trọng. Ai cũng mong tìm kiếm được việc làm ổn định, cuộc sống thanh bình. Nhưng
thật trớ trêu, những gì ta ước mơ thật là tốt đẹp thì dường như không bao giờ
đạt được trọn vẹn theo ý ta muốn, ngược lại ta theo đuổi những thứ đó và nó
mang lại cho ta biết bao sầu khổ, thất vọng, chán nản. Cũng chính vì thế, mỗi
con người mà em gặp họ đều có cả một quá khứ, một câu chuyện lịch sử hình thành
nên con người của họ hiện tại. Do đó, điều em cần phải nắm rõ là đồng cảm với
họ, với những câu chuyện vui buồn của họ, với những tính cách thất thường của
họ.
Cuối
cùng, một điều mà em không thể bỏ qua đó là lòng biết ơn. Biết ơn còn chưa đủ,
còn phải nhớ ơn và mang ơn người bạn của mình. Thật vậy, đôi lúc ta chỉ nói lời
cảm ơn đầu môi chót lưỡi mà không nhìn ra được tình yêu họ đã dành cho ta. Họ
đã hy sinh dù những điều nhỏ nhặt hay có những điều to lớn như hy sinh thời
gian với gia đình, hy sinh chương trình riêng để hiện diện cùng ta khi ta đối
diện với những khó khăn hay khi ta nhận được niềm vui. Biết nhận ra ơn để cám
ơn là một điều đáng trân trọng rồi, nhưng em còn phải nhớ ơn và mang ơn nữa. Vì
chỉ khi em biết mang ơn người khác thì em mới dám hy sinh sống cho người khác
như sống cho bản thân.
Tạm kết
Em
thân mến, để nói về tình yêu hay tình bạn trong cuộc sống này thì còn nhiều điều
để chia sẻ. Anh sẽ tiếp tục nói chuyện với em trong những bức thư tới. Tóm lại,
cuộc đời thật ý nghĩa khi chúng ta tìm được mục đích sống cho mình. Nó còn ý
nghĩa hơn khi chúng ta không chỉ tìm thăng tiến bản thân mà thăng tiến những
người bạn của mình. Mục đích sâu xa con người phải đạt đến là đời sống mai sau,
nơi đó ánh sáng của Đấng tạo hóa sẽ làm cho con người không còn đau khổ. Con đường
dẫn đến ánh sáng đó là con đường đầy hy vọng.[8] Chúng
ta sẽ không cô đơn một mình để tiến về đích, mà còn phải cậy nhờ người khác,
cùng với người khác hướng về nó. Chúng ta được sinh ra không đơn độc mà được đặt
trong những tương quan. Vì thế, ngoài những tương quan với người than, em hãy
tìm cho bản thân những người bạn thật chân thành, đáng tin cậy. Cuộc sống của
chúng ta có những lúc khó khăn, những lúc thuận lợi cũng giống như thời tiết có
nắng và có mưa. Mỗi người đều thích mưa, vì mưa xuống làm cho thời tiết mát mẻ
hơn, làm cho cây cối có một chút hồi sinh, tươi xanh và mưa xuống làm cho tâm hồn
con người thoải mái hơn. Nhưng dường như những cơn mưa mang nguồn sức sống thì
ít hơn là những ngày nắng nóng cướp đi nguồn sinh lực của con người. Tình bạn
cũng thế, đôi lúc tình bạn được trình ra như một bán sa mạc, ẩn sâu dưới sa mạc
có những dòng nước ngầm. Tình bạn chân thành cũng có những nguồn nước như thế.
Nhưng nếu không biết khai thác, dòng nước mãi là dòng nước ngầm không có giá trị.
Dòng nước đó không chi khác đó là một tâm hồn, một trái tim chan chứa niềm vui,
yêu thương đối với bản thân, tha nhân và môi trường xung quanh. Dòng nước đó sẽ
mang lại những cơn mưa, nguồn sức sống cho mỗi người khi mỗi người biết tận dụng
nó. Em hãy tận dụng những nguồn nước ngầm đó nhé. Hãy tạo cho tâm hồn niềm vui,
bình an và hãy ra sức sống với bạn một cách đầy trách nhiệm. Chúc em xây dựng
được những tình bạn chân thành, đáng trân trọng để khi được ai hỏi về tình bạn
của em thì có thể ca ngợi nó “tình anh đối với tôi thật diệu kì hơn cả tình nhi
nữ” em nhé.
[1] Fulton Sheen
(Montfort Phạm Quốc Huyên và Eymard Nguyễn Trọng Tôn dịch), Cuộc đời đáng sống, Nxb. Đồng Nai,
Tp.HCM, 2018, 10.
[2] Ibidem., 69.
[3] Samuel Enoch Stumpf (Lưu Văn Hy dịch), Lịch sử Triết học và các luận đề, Nxb.
Lao động, Hà Nội, 2007, 631.
[5] Fulton Sheen, op. cit.,
27.
[6] ĐHT Fx. Nguyễn Văn Thuận, Đường Hy Vọng, 74.
[7] Fulton Sheen, op. cit.,
80.
[8] Lm. Montfort Phạm Quốc Huyên O.Cist, Cuộc đời là một chuyến đi, Nxb. Phương Đông, Tp.
HCM, 2016, 213.
0 nhận xét:
Đăng nhận xét